Na płatniku składek ciąży obowiązek zgłaszania do ubezpieczenia zdrowotnego lub wyrejestrowania z tego ubezpieczenia członków rodziny osoby ubezpieczonej.

Za członka rodziny - do celów ubezpieczenia zdrowotnego - uważa się:

dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuka albo dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, albo dziecko obce w ramach rodziny zastępczej, do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli kształci się dalej - do ukończenia 26 lat, natomiast jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi - bez ograniczenia wieku,

małżonka,

wstępnych pozostających z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym.

Ubezpieczony ma obowiązek zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny - jeśli nie są oni osobami podlegającymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, ani osobami uprawnionymi do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji.

Ubezpieczony ma obowiązek powiadomić płatnika składek o nabyciu lub utracie uprawnień członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego oraz o zmianach lub błędach w podanych wcześniej danych członka rodziny.

W celu zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego lub wyrejestrowania z tego ubezpieczenia członka rodziny ubezpieczonego, płatnik składek sporządza i przekazuje do ZUS dokument:

ZUS ZCNA - zgłoszenie danych o członkach rodziny dla celów ubezpieczenia zdrowotnego.

Uwaga!
W przypadku konieczności zmiany lub korekty danych członka rodziny ubezpieczonego, płatnik zgłasza zmianę lub korektę tych danych poprzez dokonanie wyrejestrowania członka rodziny - z nieaktualnymi/błędnymi danymi i zgłoszenie go z aktualnymi/prawidłowymi danymi.

Formularz zgłoszeniowy (na którym dokonuje się zgłoszenia lub wyrejestrowania członka rodziny ubezpieczonego dla celów ubezpieczenia zdrowotnego):

ZUS ZCNA - zgłoszenie danych o członkach rodziny dla celów ubezpieczenia zdrowotnego.

Zgłoszenie/wyrejestrowanie członka rodziny należy przekazać do ZUS - w formie obowiązującej danego płatnika składek, tj.:

• elektronicznie - poprzez transmisję danych w formie dokumentu elektronicznego
  - obowiązkowe dla płatników składek rozliczających składki za więcej niż 5 osób,


• w formie papierowej:
  - na formularzach dostępnych w każdej jednostce organizacyjnej ZUS lub
  - na formularzach dostępnych w wersji do wypełnienia i/lub wydruku na stronie internetowej Zakładu www.zus.pl lub
  - na wydrukach z oprogramowania udostępnionego przez Zakład
  za pośrednictwem poczty, osobiście lub przez przedstawiciela w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS, właściwej według siedziby płatnika składek - dla płatników rozliczających składki za nie więcej niż 5 osób.

Uwaga!
Zakład może żądać od płatnika składek ponownego złożenia zgłoszenia do ubezpieczeń, jeżeli zgłoszenie takie nie zostało zidentyfikowane w systemie informatycznym ZUS.
W uzasadnionych przypadkach Zakład może upoważnić płatnika składek rozliczającego składki za więcej niż 5 osób do przekazywania dokumentów, w formie dokumentu pisemnego według ustalonego wzoru albo w formie wydruku lub na informatycznych nośnikach danych, z oprogramowania.

Płatnicy składek są zobowiązani do sporządzenia i przekazania do ZUS zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego członka rodziny (na formularzu ZUS ZCNA) - w terminie 7 dni od dnia powstania uprawnień członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego (z tytułu zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego ubezpieczonego - przez danego płatnika).

Płatnicy składek mają obowiązek sporządzenia i przekazania do ZUS zgłoszenia wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego członka rodziny ubezpieczonego (także na formularzu ZUS ZCNA) - w terminie 7 dni od:

dnia ustania uprawnień członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego (w trakcie okresu, w którym ubezpieczony zgłoszony jest do ubezpieczenia przez danego płatnika),

dnia wyrejestrowania ubezpieczonego z ubezpieczenia zdrowotnego (przez danego płatnika).

Dodatkowe informacje można uzyskać w każdej terenowej jednostce organizacyjnej ZUS (bezpośrednio lub telefoniczne) oraz na stronie internetowej www.zus.pl, m.in. w poradniku: "Zasady wypełniania dokumentów ubezpieczeniowych".
Również w każdej jednostce organizacyjnej ZUS można otrzymać oryginalne formularze potrzebne do realizacji sprawy oraz bezpłatny program "Płatnik".
Wykaz jednostek ZUS oraz ich adresów i numerów telefonów znajduje się na stronie internetowej Zakładu www.zus.pl.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity - Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm) - art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6, art. 5 pkt 3, art. 67 ust. 3, art. 74, art. 77 ust. 3.

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity - Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (Dz. U. Nr 186, poz. 1444).

Dokumenty:

ZUS ZCNA - zgłoszenie danych o członkach rodziny dla celów ubezpieczenia zdrowotnego przekazywane do ZUS w formie papierowej - muszą być sporządzone wyłącznie na formularzach wg ustalonego wzoru dostępnych do pobrania w wersji oryginalnej w każdej terenowej jednostce organizacyjnej Zakładu, w wersji do wypełnienia i/lub wydruku na stronie internetowej Zakładu www.zus.pl lub w aktualnym programie udostępnionym przez Zakład.

Aktualny program udostępniony przez Zakład: program "Płatnik" można otrzymać bezpłatnie w każdej jednostce ZUS - na płycie CD-ROM lub pobrać ze strony internetowej Zakładu.

Telefonicznie:

Wyjaśnienia w sprawie można uzyskać telefonicznie w każdej terenowej jednostce organizacyjnej ZUS (wykaz jednostek ZUS oraz ich adresów i numerów telefonów znajduje się na stronie internetowej Zakładu www.zus.pl).

Poprzez Internet:

Wykaz terenowych jednostek organizacyjnych ZUS, z możliwością ustalenia jednostki ZUS właściwej według siedziby płatnika składek oraz inne materiały informacyjne, w tym poradniki (np. "Zasady wypełniania dokumentów ubezpieczeniowych", "Zasady korygowania dokumentów ubezpieczeniowych", "Zasady przekazywania dokumentów ubezpieczeniowych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych") znajdują się na stronie internetowej Zakładu www.zus.pl.

W jednostce ZUS:

Wyjaśnienia w sprawie, aktualny program "Płatnik" (na płycie CD-ROM) oraz oryginalny formularz ZUS ZCNA można uzyskać w każdej terenowej jednostce organizacyjnej ZUS (wykaz jednostek terenowych oraz ich adresów i numerów telefonów znajduje się na stronie internetowej Zakładu www.zus.pl).